Drewno jako… sposób na wychowanie? Brzmi radykalnie. Tymczasem badania prowadzone m.in. w przedszkolach na Słowenii czy w austriackich szkołach sugerują, że surowiec, z jakiego wykonane są meble do pokoju dziecięcego, to coś więcej niż detal.
Drewno w pokoju dziecka obniża stres?
Tak wynika z prezentacji przedstawionej podczas Bienalle Psychologii Środowiskowej w 2011 r. w Eindhoven (1). Omawiano tam liczne badania, m.in. austriackie, w których przez rok mierzono pracę serca uczniów w dwóch podobnych klasach. Różnica była jedna: w jednej klasie meble były z litego drewna, w drugiej nie.
„Dzieci uczące się w „drewnianych klasach” w porównaniu z dziećmi w „standardowych klasach” „zaoszczędziły” 8 600 uderzeń serca — dziewczynki reagowały nawet lepiej niż chłopcy. Krótko mówiąc, dzieci wyraźnie się relaksowały w „drewnianych klasach”.” — twierdzą badacze.
Więcej: Czy meblami da się zachęcić dziecko do czytania?
Kontakt z naturą każdego dnia
Inne badania objęły kilka słoweńskich przedszkoli, w których wszystkie meble wymieniono na drewniane. Jeden z wniosków badaczy był zaskakujący:
„Kontakt z naturą stopniowo zanika w tradycyjnych i obecnych wnętrzach przedszkoli (…) dlatego takie środowisko może przygotowywać do życia z szacunkiem zarówno dla natury, jak i dla samych siebie.”
Rzeczywiście — mieszkańcy współczesnych miast muszą brać pod uwagę, że brak natury w domu może niekiedy oznaczać całkowity brak kontaktu z naturą przez dni czy tygodnie.
Drewno w pokoju dziecka wpływa na samopoczucie?
O tym, że drewno zawiera naturalne olejki eteryczne (mówiąc prościej: ładnie pachnie), wiemy od dawna. Ale czy może wpływać także na samopoczucie? W przywołanym słoweńskim eksperymencie wypowiedziały się przedszkolanki:
• Czy dzieci mają lepsze samopoczucie w drewnianym przedszkolu? 56% nauczycieli powiedziało, że tak.
• Czy dzieci lepiej się w takich wnętrzach koncentrują? 56% powiedziało, że tak.
• Czy nauczycielom lepiej się pracuje w takim przedszkolu? 61% odpowiedziało, że tak. (2)
Dzieci w pokojach z drewnem są spokojniejsze?
Wyniki kolejnych badań opublikowano w The Journal of Environmental Psychology. W szeroko zakrojonym eksperymencie sprawdzano, czy wykończenie wnętrza (m.in. elementy drewniane) ma wpływ na stres i emocje.
„Poziom pozytywnego afektu, odczuwanej regeneracji oraz energii był nieco wyższy w pomieszczeniu wykończonym drewnem niż w pomieszczeniu kontrolnym. Poziom negatywnego afektu był konsekwentnie niższy w pomieszczeniu z drewnem, a pod koniec eksperymentu wyraźnie niższy był także odczuwany poziom lęku.”
Pytanie, które warto sobie zadać: czy dzieci — jako bardziej wrażliwe na otoczenie i emocje — mogą podobnie odczuwać kontakt z drewnem w porównaniu do kontaktu z plastikowymi czy metalowymi powierzchniami?
Drewno w pokoju dziecka stymuluje zmysły?
„Wrażliwość skóry na bodźce była również wyższa w okresie odpoczynku w drewnianym pomieszczeniu.” (3)
Badacze opisują coś, co wielu z nas zna z autopsji: „ożywienie zmysłów” odczuwane w lesie lub w kontakcie z drewnem w kontraście do przytępienia, które może pojawiać się w sterylnej przestrzeni.
Gdy pełne ziemnego zapachu warzywniaki zastępują supermarkety, a spacery do szkoły — podróże samochodem, warto wprowadzić do pokoju dziecka elementy stymulujące zmysł dotyku i kontakt z naturalnymi materiałami.
Drewno w pokoju dziecka działa… antybakteryjnie?
Drewno niesie skojarzenia ze ściółką, żywicą czy liśćmi — a te nie brzmią „sterylnie”. Dlatego zaskakujące są wyniki badań, w których wyłożone wcześniej laminatem poczekalnie szpitala onkologicznego na Słowacji zamieniono na drewniane.
Badaczom chodziło głównie o stres pacjentów, ale zauważyli też coś innego:
„Wyniki badań laboratoryjnych wskazały na przeciwdrobnoustrojową aktywność drewna w porównaniu z laminatem, na którym obserwowano żywe bakterie (także po 20 godzinach). (…) W przeciwieństwie do laminatu, na drewnianych próbkach po 20 godzinach nie stwierdzono żywych komórek na dębie w przypadku bakterii Staphylococcus aureus.”
Drewno w pokoju dziecka jest antybakteryjne, redukuje stres i działa pozytywnie na zmysły? Brzmi zbyt pięknie, by w to wierzyć bezkrytycznie — ale podobne wnioski pojawiają się w badaniach z różnych miejsc na świecie. Warto obserwować… i wyciągać własne wnioski.
FAQ – drewno w pokoju dziecka
Czy drewniane meble naprawdę mogą obniżać stres u dzieci?
Badania sugerują, że naturalne materiały (w tym drewno) mogą sprzyjać większemu wyciszeniu w porównaniu do wnętrz z przewagą sztucznych powierzchni. Nie jest to jednak „gwarancja” — to raczej czynnik, który może wspierać komfort i poczucie bezpieczeństwa.
Dlaczego drewno może pozytywnie wpływać na samopoczucie?
Drewno jest materiałem naturalnym, przyjaznym w dotyku i wizualnie „ciepłym”. W badaniach i obserwacjach często pojawia się wątek większego relaksu, poczucia regeneracji i łagodniejszego odbioru przestrzeni.
Czy drewno w pokoju dziecka stymuluje zmysły?
Może — zwłaszcza poprzez dotyk, zapach i fakturę. Naturalne materiały bywają dla dzieci ciekawsze sensorycznie niż gładkie, „sterylne” powierzchnie.
Czy drewniane powierzchnie mogą być bardziej „higieniczne” niż laminat?
W części badań laboratoryjnych wskazywano na niższą przeżywalność niektórych drobnoustrojów na wybranych gatunkach drewna niż na laminacie. W praktyce kluczowe pozostają: regularne sprzątanie i odpowiednie wykończenie powierzchni.
Jak wprowadzić „więcej natury” do pokoju dziecka bez remontu?
Najprościej: postawić na kilka elementów z naturalnych materiałów (drewno, bawełna, len), dodać rośliny bezpieczne dla dzieci i ograniczyć wizualny chaos — spokojne tło i porządek często działają równie mocno jak pojedynczy „premium” mebel.
Źródła
1. Interior wood use in classrooms reduces pupils’ stress levels, Conference: 9th Biennial Conference on Environmental Psychology, Eindhoven (Holandia), 2011.
2. The positive impact of wooden material on educational processes in the environment of Slovenian wooden kindergartens, Architecture Papers of the Faculty of Architecture and Design, 2022.
3. Psychological and physiological effects of a wooden office room on human well-being: Results from a randomized controlled trial, The Journal of Environmental Psychology, 2023.
4. Wood and Its Impact on Humans and Environment Quality in Health Care Facilities, Bratysława (Słowacja), 2019.
