Drewno jako… sposób na wychowanie? Brzmi radykalnie, tymczasem badania prowadzone m.in. w przedszkolach na Słowenii czy w austriackich szkołach udowadniają, że surowiec, z jakiego wykonane są meble do pokoju dziecięcego, to coś więcej, niż detal.
Drewno w pokoju dziecka obniża stres?
Tak wynika z prezentacji przedstawionej podczas Bienalle Psychologii Środowiskowej w 2011 r. W Eidnhoven(1). Omówiono tam liczne badania; np. austriackie, w których na przestrzeni roku mierzono szybkość bicia serca uczniów w dwóch podobnych klasach, ale z jedną drobną różnicą: meble w jednej klasie były z litego drewna, a w drugiej nie.
“Dzieci uczące się w „drewnianych klasach” w porównaniu z dziećmi w „standardowych klasach” „zaoszczędziły” 8 600 uderzeń serca – dziewczynki reagowały nawet lepiej niż chłopcy. Krótko mówiąc, dzieci wyraźnie się relaksowały w „drewnianych klasach” – twierdzą badacze.
*Oczywiście nie twierdzimy, że drewno w pokoju dziecka definitywnie obniży stres; wskazujemy jedynie, że istnieją zarówno badania, jak i dowody anegdotyczne, które to potwierdzają. A czy istnieją dowody na antystresowe działanie… plastiku? :)
Więcej: Czy meblami da się zachęcić dziecko do czytania?
Kontakt z naturą każdego dnia
Inne duże badania objęły kilka słoweńskich przedszkoli, w których wszystkie meble wymieniono na drewniane. Jeden z wniosków badaczy był zaskakujący:
“kontakt z naturą stopniowo zanika w tradycyjnych i obecnych wnętrzach przedszkoli, (...) dlatego (...) takie środowisko może (...) przygotowywać do życia z szacunkiem zarówno dla natury, jak i dla samych siebie.”
Rzeczywiście – mieszkańcy współczesnych miast muszą brać pod uwagę, że brak natury w domu może niekiedy oznaczać całkowity brak kontaktu z naturą na przestrzeni dni czy tygodni.
Drewno w pokoju dziecka wpływa na samopoczucie?
O tym, że drewno zawiera naturalne olejki eteryczne (lub mówiąc prościej: ładnie pachnie), wiedzieliśmy od dawna. Ale czy wiesz, że może też wpływać na dobre samopoczucie? W przywołanym już słoweńskim eksperymencie dano się wypowiedzieć przedszkolankom.
- Czy uważają, że dzieci mają lepsze samopoczucie, ucząc się w drewnianym przedszkolu? 56 proc. nauczycieli powiedziało, że tak.
- Czy uważają, że dzieci lepiej się w takich wnętrzach koncentrują? 56 proc. powiedziało, że tak.
- Czy im samym lepiej się pracuje w takim przedszkolu niż w tych, w których pracowali wcześniej? 61 proc. odpowiedziało, że tak. (2)
Dzieci w pokojach z drewnem są spokojniejsze?
Wyniki kolejnych badań opublikowano w The Journal of Environmental Psychology. W szeroko zakrojonym i skomplikowanym eksperymencie sprawdzano, czy meble biurowe mają wpływ na stres i emocje pracowników.
“Poziom pozytywnego afektu, odczuwanej regeneracji oraz energii był nieco wyższy w pomieszczeniu wykończonym drewnem niż w pomieszczeniu kontrolnym.”(…) Poziom negatywnego afektu był konsekwentnie niższy w pomieszczeniu z drewnem, a pod koniec eksperymentu wyraźnie niższy był także odczuwany poziom lęku.”
Czy dzieci, jako bardziej wrażliwe zarówno na otoczenie, jak i na emocje, mogą podobnie odczuwać kontakt z drewnem w porównaniu do kontaktu z plastikowymi czy metalowymi powierzchniami?
Drewno w pokoju dziecka stymuluje zmysły?
“ Wrażliwość skóry na bodźce była również wyższa w okresie odpoczynku w drewnianym pomieszczeniu.”(3) — kontynuują badacze, udowadniając coś, co wszyscy znamy z autopsji: ożywienie zmysłów, jakie odczuwamy w lesie czy choćby w kontakcie z drewnem, w kontraście z pewnym przytępieniem odczuwalnym np. w sterylnej przestrzeni galerii handlowej.
Gdy pełne ziemnego zapachu warzywniaki zastępują supermarkety, a spacery do szkoły — podróże samochodem, warto wprowadzić elementy stymulujące zmysł dotyku do pokoju dziecka.
Drewno w pokoju dziecka działa… antybakteryjnie?
Drewno niesie ze sobą pierwotne skojarzenia ze ściółką, żywicą czy liśćmi, a te nie kojarzą się zbyt higienicznie. Dlatego tak zaskakują wyniki kolejnych badań, w których sterylne, wyłożone przedtem laminatem i skajem poczekalnie szpitala onkologicznego na Słowacji zamieniono na drewniane.
Badaczom chodziło głównie o sprawdzenie poziomu stresu pacjentów czekających na badania, jednak z zaskoczeniem zauważyli coś innego:
“Wyniki badań laboratoryjnych wskazały na przeciwdrobnoustrojową aktywność drewna w porównaniu z laminatem, na którym obserwowano żywe bakterie (także po 20 godzinach). Wyższą aktywność przeciwdrobnoustrojową zaobserwowano w przypadku kostki dębowej w porównaniu z kostką sosnową. W przeciwieństwie do laminatu, na drewnianych próbkach po 20 godzinach nie stwierdzono żywych komórek na dębie w przypadku bakterii Staphylococcus aureus.”
Drewno w pokoju dziecka jest antybakteryjne, redukuje stres i działa pozytywnie na zmysły? Brzmi zbyt pięknie, aby chciało się w to wierzyć, ale tak wynika z badań przeprowadzonych w różnych miejscach na świecie na przestrzeni lat. Na pewno warto obserwować… i wyciągać własne wnioski.
Źródła:
1. Interior wood use in classrooms reduces pupils’ stress levels, Conference: 9th Biennial Conference on Environmental PsychologyAt: Eindhoven, Holandia, 2011
2. The positive impact of wooden material on educational processes in the environment of Slovenian wooden kindergartens September 2022 Architecture Papers of the Faculty of Architecture and Design, 2022
